Opinie: De Belgische politiek heeft een communicatieprobleem — en het kost ons vertrouwen

Vorige week publiceerde de Universiteit Antwerpen haar jaarlijkse vertrouwensbarometer, en de cijfers zijn ronduit alarmerend. Slechts 18 procent van de Belgen heeft nog vertrouwen in de federale regering. 18 procent. Dat is lager dan tijdens de covidcrisis, lager dan tijdens de energiecrisis, lager dan ooit gemeten.

De reflexmatige reactie vanuit de Wetstraat was voorspelbaar: het ligt aan de media, aan sociale media, aan desinformatie, aan de oppositie. Altijd aan iemand anders. Maar misschien, heel misschien, ligt het ook aan de manier waarop onze politici communiceren. Of beter gezegd: niet communiceren.

Neem de pensioenhervormingen. Al maanden circuleren er geruchten, lekken en proefballonnetjes over wat er precies gaat veranderen. Wordt de pensioenleeftijd effectief 67? Komen er uitzonderingen voor zware beroepen? Wat met het minimumpensioen? Niemand die het weet, want de regering communiceert in raadsels.

Of neem het migratiepact. De staatssecretaris voor Asiel kondigt om de drie weken een "strenge maar rechtvaardige" maatregel aan, die vervolgens wordt tegengesproken door een coalitiepartner, waarna er drie weken stilte volgt tot de volgende aankondiging. Het is beleid per persbericht, zonder samenhang en zonder uitleg.

Ik vergelijk het wel eens met een bedrijf dat een reorganisatie doorvoert. Elke HR-professional zal je vertellen: het ergste wat je kunt doen is vaag zijn. Mensen kunnen slecht nieuws aan, maar ze kunnen geen onzekerheid aan. En precies onzekerheid is wat onze politiek produceert, in industriële hoeveelheden.

Het contrast met andere landen is pijnlijk. De Deense premier houdt wekelijks een persconferentie van een uur waarin ze beleidskeuzes uitlegt en vragen beantwoordt. De Nieuw-Zeelandse regering publiceert "explainers" bij elk wetsvoorstel in begrijpelijke taal. Wat doen wij? Compromisteksten van zestig pagina's vol juridisch jargon die zelfs journalisten niet begrijpen.

Dit is geen cosmetisch probleem. Het vertrouwenstekort vertaalt zich in dalende verkiezingsopkomst, stijgende proteststemmen en een groeiende onverschilligheid die het fundament van onze democratie ondermijnt. We verdienen beter. En nee, een extra communicatieadviseur op het kabinet is niet het antwoord. Het antwoord is politici die de moed hebben om eerlijk, helder en consistent te communiceren. Zelfs als de boodschap niet leuk is.